Is stilte gerelateerd aan instemming? Of is daar geluid voor nodig? Twijfel is mogelijk.

Is er zoiets als ‘de zwijgende meerderheid’ die luistert naar ‘hard klinkende holle vaten’? Vorige week schetste ik voor een cliënt een praktische matrix die de mate waarin toehoorders het met een spreker (on)eens zijn afzette tegen de mate waarin ze die mening tot uitdrukking brengen: overeenstemming versus expressie. Het is een leuk puzzeltje geworden waarmee je luisterend en kijkend naar je publiek kunt leren om tijdig bij te kunnen sturen.

Puzzeltje?

Dat puzzelen is niet bedoeld om een vraagstuk op te lossen, maar om je al puzzelend bewust te worden van wat er zich in je publiek afspeelt. Op de X-as wordt de mate van expressie (van zwijgen naar spreken) en op de Y-as de mate van overeenstemming (van eens naar oneens) afgezet. Zo ontstaan vier velden waarin je je observaties als spreker kunt plaatsen.

Hoe werkt het?

De linker kolom is voor non-verbaal gedrag: ‘Stil, genietend, geconcentreerd, afgeleid, wegzakkend, overrompeld’. En: ‘verstoord, afgehaakt, afwijzend, geïnteresseerd, geboeid’.

De rechter kolom voor verbaal gedrag: ‘rumoerig, hangend, onderzoekend, argumenterend, vragend’. ‘Discussiërend, twijfelend, protesterend, mompelend’.

Zodra je deze termen ook nog tegen de Y-as probeert af te zetten wordt het interessant: lang niet alle signalen zijn eenvoudig op de lijn eens/oneens te plaatsen. En veel (zo niet: alle) gedragingen zijn meer dan een van de vier velden te plaatsen.

Twijfelpunt

In het midden van de matrix bevindt zich het twijfelpunt.  Breng je je luisteraars bewust naar dit twijfelpunt, dan kom je als spreker van goeden huize. Maar beland je publiek er onbedoeld dan moet je je als spreker eens goed achter de oren krabben. Als iemand twijfelt tussen eens of oneens, of tussen zwijgen of zeggen, dan is het moment daar om als spreker in te grijpen: als het goed is wil je een publiek niet in (ver)twijfel(ing) achterlaten, maar in beweging brengen.

Signaleren

Registreer je signalen die naar het twijfelpunt wijzen, vraag je dan af hoe die zijn opgeroepen: Ben ik onvoldoende voorbereid: wat is het kennisniveau van de groep, hoe divers is de groep, wat speelt er in deze groep, dit bedrijf? Ben ik in contact met mijn luisteraars? Hoe spreek ik, hoe klinkt mijn stem en mijn spraak, welke woorden en taal kies ik? Wat brengen mijn intenties en mijn non-verbale gedrag teweeg, wat doet mijn beweging en mijn (ont)spanning?

Een spreker is (ook) een luisteraar

Je kunt je luisteraars van het ene naar het andere veld brengen. Dat kan door je eigen mening in één van de vier velden te brengen om er zo hardop of in stilte mee aan de slag te gaan. Speel gerust de advocaat van de duivel, weet het even niet, zwijg, of vertel eens wat onzin, maar realiseer je wel wat je aan het doen bent en doe dat in alle openheid. Daag je luisteraars uit of nodig ze uit om tijd in de verschillende velden door te brengen: zo blijven ze geboeid. Door goed te kijken en luisteren naar je zie je hoe men reageert op je uitdagingen, je vragen en je uitnodigingen. Je kunt je luisteraars er mee wakker schudden of in slaap sussen, mee verontrusten of geruststellen.

Benoemen, bevragen en zwijgen

Een uitstekende strategie om je luisteraars weg te voeren van het twijfelpunt is: ingaan op wat je waarneemt. ‘Ik krijg het gevoel dat er iets speelt in deze zaal waar ik geen weet van heb, klopt dat? Ik zie dat er glazig wordt gekeken, klopt dat, en wat is er niet duidelijk? Voordat ik verder ga, moeten we het eerst over iets anders hebben? Ik merk dat er hier een wat kille sfeer hangt, kan iemand me uitleggen wat er aan de hand is?’ Benoem en bevraag. Zwijg daarna dapper en wacht tot er een reactie komt.

Oefenen

Het is een goede oefening om als spreker zelf eens beurtelings in één van de vlakken rond te hangen. Of om een woord (verstoord, onderzoekend, mompelend) in te vullen en met die dynamiek beurtelings vanuit één van de vier velden te gaan spreken. Het spelen met dit diagram kan je als spreker én als luisteraar helpen om beweeglijk en levendig met elkaar om te gaan.

Zowel zwijgen als reageren vormen slechts het topje van de ijsberg: aan jou als spreker de taak om te ontdekken wat de onderstroom in je publiek is.

Variatie:

Vul voor ‘overeenstemming’ op de Y-as eens een ander woord in: welbevinden, motivatie, bewogenheid, actiebereidheid enz. enz. Succes met puzzelen! Kom je liever eens live puzzelen? Neem contact met me op!

www.hoezalikhetzeggen.nl

 

#hoezalikhetzeggen

#spreker #luisteraar #gesprekssituatie

#stilprotest #luidprotest #protest

#instemming #afstemming# tegenstemming

#zien #horen #peilen #registreren

#beïnvloeden #bewegen #verplaatsen

#twijfelpunt #overeenstemming #expressie

#zwijgen #uiten #eens #oneens

#matrix #puzzel #oefening

#interactie #zenden #ontvangen