Uit de diepte neurie ik…

kerkgangers

“Kerkgangers” – Noor Agter | Foto: Noor Agter

Bij elkaar komen met een grote groep kan weer: publiek kan weer naar theaters, voetbalsupporters kunnen weer naar het stadion en gelovigen kunnen weer naar hun gebedshuizen. Voor supporters geldt dat ze niet mogen juichen en zingen, en ook voor kerkgangers betekent dat: mondje dicht. Vanuit mijn perspectief als stemdocent ligt de oplossing dan voor de hand: Neuriën.

Neuriën: met je mond dicht je stem melodieus in beweging zetten. Niet alleen rustig, maar ook prettig om te doen. Daarbij komt dat neuriën, als je niet te veel kracht zet, heilzaam is voor je stem. Met gesloten lippen kun je de trilling van je stem in je hoofd en zelfs in je borstkas voelen resoneren.

Bij neuriën kun je geen spraakklanken produceren; maar je stemgeluid blijft hoorbaar. Er is geen sterke luchtstroom door de mond, maar een bescheiden luchtstroom door de neus. De kracht van de ademstroom is lager dan tijdens spreken en ook de richting is anders: niet voorwaarts, maar neerwaarts.

Ik kan me zo voorstellen dat de organist tijdens de begeleiding van psalmen en gezangen gebruik maakt van een bescheiden register of alleen het rugwerk. Eventueel zingt de voorganger, cantor of een solozanger de tekst; al dan niet in de microfoon en op veilige afstand van de gelovigen. Helemaal geen tekst is misschien nog wel fijner: je kent de tekst al of leest die mee tijdens het neuriën.

De corona pandemie levert veel verdriet en eenzaamheid op: het is moeilijk en voor sommigen zelfs onmogelijk om in deze tijd met elkaar in contact te zijn. We kunnen wel praten, ja: via de telefoon of via beeldbellen. Maar nu je elkaar weer kunt ontmoeten is het misschien mooi om de teksten even weg te laten. Om je op een dieper niveau met de ander te verbinden. Via je stemgeluid. En misschien is dat ook wel veelzeggender.

Psalm 130:1-2

Uit de diepte roep ik tot u, Heer,
Heer, hoor mijn STEM,
wees aandachtig, luister
naar mijn roep om genade.

Caroline Robinson op orgel: Aus tiefer Not schrei ich zu dir, BWV 686

207e bot(je) ondekt: os loqui

Tot nog toe is algemeen bekend dat het menselijk skelet uit gemiddeld 206 beenderen bestaat. Gemiddeld, omdat er individueel nogal eens variaties voorkomen in bijvoorbeeld het aantal sesambeenderen of het aantal wervels, met name in het staartbeen.

skeletal-system

Ontdekking

De ontdekking die in maart van dit jaar is gedaan mag dan ook uitzonderlijk worden genoemd. Het gaat om een niet algemeen voorkomend, specifiek beentje, dat verantwoordelijk zou zijn voor wat het menselijk ras onderscheidt van andere diersoorten: de ontwikkeling en perfectionering van de spraak.

Os loqui

os loquiHet beentje (dat ‘os loqui’ oftewel ‘spreekbeentje’ is gedoopt) wordt door verschillende stem- en spraakspecialisten al ‘de ontbrekende schakel’ genoemd tussen onze niet-sprekende voorouders en de eerste mensensoort waar al veel over bekend is: de homo sapiens. De ontdekking werpt nieuw licht op onderzoek naar de ‘sprekende mens’ (homo loquens) van vóór het tijdperk van de homo sapiens – de periode van meer dan 280.000 jaar geleden.

Het betreffende beentje is concaaf van vorm, in doorsnee variërend van 4 tot 6 mm en heeft een lengte van 11-13 mm.

Spreekvaardigheid

De ontdekker van het beentje, stemantropoloog Alex Boon, heeft inmiddels een voorlopige theorie ontwikkeld rond de functie van het beentje. “Er kan met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid gesteld worden dat het beentje positief bijdraagt aan zowel de mogelijkheid tot vrije stemproductie als aan de ontwikkeling van de precieze spraakmotoriek die nodig is bij de klankvorming van gesproken taal bij de mens. Bezitters van het beentje zijn duidelijk bevoordeeld bij de ontwikkeling van de spreekvaardigheid ten opzichte van hen die het zonder dit beentje moeten stellen.”

Onderzoek

Inmiddels wordt ook binnen verschillende toneelopleidingen en conservatoria belangstelling getoond voor het bestaan van het beentje en de rol die het beentje speelt bij de klankvorming tijdens acteren en zingen. Naar de manier waarop dit minuscule beentje invloed uitoefent op de spraak moet nog verder worden onderzoek worden gedaan. Hiervoor kan Boon rekenen op de inspanningen van zijn collega’s uit België, die een onderzoek naar spreekvaardigheid willen starten bij hedendaagse (Nederlands- en Vlaamstalige) sprekers bij wie de aanwezigheid van het spreekbeentje reeds is geconstateerd. Het onderzoek wordt gedaan bij mensen die ervaring hebben in een spreekberoep, zoals acteurs en logopedisten. Tijdens het onderzoek wordt gebruik gemaakt van een controlegroep van sprekers uit dezelfde categorie die niet over een spreekbeentje beschikken.

Informatie voor sprekers en geïnteresseerden

De resultaten van dit onderzoek zullen in de toekomst op de website Spreekbeentje.nl worden gepubliceerd. Sprekers zonder spreekbeentje die hun medewerking aan het onderzoek willen verlenen kunnen op deze website terecht voor meer informatie of een bericht sturen naar Alex Boon.