Kaakval – Deel 1
Voorval
Acht jaar was ik toen we het in de hitte blakende kampeerveldje verlieten om het koele schemerbos te verkennen. M’n vriendinnetje zag hem het eerst: een vossenval! Half verstopt tussen de brandnetels in een greppel stond een vervallen houten bouwsel. We wisten niet wat het was en vonden het superspannend om de val te onderzoeken; misschien konden we dat ding wel gebruiken voor onze hut? Toen we het verhaal later bij de tent vertelden, leerde een van de ouders ons dat het hier om een vossenval ging, wellicht niet meer in gebruik, maar toch: het idee om er mee aan de slag te gaan moesten we laten vallen.
Vos
Ik had nog nooit een vos gezien. Het woord ‘vos’ kende ik alleen van het schoolbord, waar juffrouw Roos het in onberispelijk koordschrift opschreef. Schrijven was niet mijn favoriete vak; ik kreeg mijn handschrift maar niet op orde, ook al riep de juf nog zo vaak dat er ‘een kip door mijn ‘n’ moest kunnen lopen’. Ze nam het me niet in dank af dat ik meer had met praten en haar bij haar duidelijke instructie met open mond aanstaarde. Vos, kip, n… waar ging het nu over?
Vrije val
Weer later, op de opleiding logopedie, leerde ik dat er naast het woord vossenval ook een woord als ‘kaakval’ bestond. Dat bleek geen houten hok te zijn om een kaak in te kunnen vangen, maar de beweging van een zich plots openende onderkaak. Dat openen moest dan niet actief gebeuren. Je kaak moest je niet opensperren maar ontspannen open laten vallen. Lukte dat niet, dan was de spanning in je kaakspieren wellicht te groot of was je niet in staat om je kaakspieren voldoende te ontspannen.
Articulatie
Je kaakval verklapt het een en ander over je articulatiegewoonten. De beweeglijkheid van je kaak tijdens het uitspreken van verschillende klanken bepaalt voor een belangrijk deel je verstaanbaarheid. Houd je je kaken tijdens het spreken op elkaar, dan geeft dat niet alleen een verbeten indruk. Het voorkomt ook dat je stem de luisteraar voldoende kan bereiken, je stem wordt gedempt in je mondholte. Klinkers die het wel gelukt is zich een weg naar buiten te banen zijn moeilijker van elkaar te onderscheiden omdat ze door gebrek aan bewegingsruimte allemaal op elkaar zijn gaan lijken. Medeklinkers verliezen hun levensvreugde en sterven uit tot nietszeggende geluidseffectjes. Je verstaanbaarheid is in de val gelopen.
Beweeglijkheid
Vergis je niet: bij de kaakval gaat het er niet om dat je je kaak voortdurend wijd moet openen tijdens het spreken. Je onderzoekt er alleen de uiterste ontspannen stand van je onderkaak mee: hoe groter de opening is, hoe meer potentiële beweegruimte je hebt voor je articulatiebewegingen.
Met mijn boek ‘Hoe zal ik het zeggen’ in de hand kun je allerhande stem- en spraakbewegingen oefenen om te komen tot soepele articulatie bewegingen en verstaanbare spraak. Mocht je klachten horen over je verstaanbaarheid of willen werken aan je (uit)spraak, ga dan een keer met me aan de slag; neem gerust contact met me op!
#stem #spraak #spreken
#kaakval #mondopening #beweeglijkheid
#articulatie #uitspraak #klankvorming
#kaakgeklemd #beklemd #verbeten
#mompelen #raffelen #rommelen
#verstaanbaar #uitgesproken #duidelijk
#val #kaakval #vossenval #meerval #tongval #afval #bijval #voorval #beursval #vrijeval
Blog 
reageer