Als kind werd mij verteld dat de wijzen uit het Oosten door het volgen van een ster het kind in Bethlehem hadden gevonden. Ik vond het leuk dat ‘Bethlehem’ hetzelfde ritme had als ‘Barneveld’ en ook nog eens met een B begon. Voor de grap verwisselde ik de twee plaatsnamen in liedjes als ‘Maria die zoude naar Bethlehem/Barneveld gaan’* wanneer we ze in de kerk zongen. Maar: was ’Het Oosten’ ook een plaatsje of een land? En: bewoog die ster, dat je hem kon volgen? Hoe kwam die ster dan zo laag bij de grond en kon je hem aanraken? Veel van dit soort vragen rond de geboorte van Jezus zijn inmiddels beantwoord, andere kwamen ervoor in de plaats. Tegelijk leerde ik dat ‘betekenis’ niet altijd voortkomt uit letterlijk beschreven gebeurtenissen, maar vaak verborgen ligt in het verhaal zelf. Het kerstverhaal wordt in alle windstreken op verschillende manieren verteld en geïnterpreteerd door gelovigen en ongelovigen.
Kerstverhaal
Het kerstverhaal roept bij mij nog steeds concrete beelden op: ik stel me voor hoe de drie wijzen hun personeel in de buurt hebben laten rondvragen of er ergens een baby was geboren. Of dat ze gewoon zelf op het geluid zijn afgegaan. Het geluid van een baby in huis of in de buurt ken je vast wel… Baby’s zijn vanaf de eerste ademtocht na de geboorte in staat om geluid te produceren. En niet zo’n klein beetje ook; het gehuil (geblèr) van een baby komt makkelijk over het rumoer van een herberg heen. Rondvragen dus, wanneer je een pasgeboren baby wilt opsporen of gewoon op het geluid afgaan in de anders zo stille nacht. De drie koningen moesten het tijdens hun speurtocht misschien toch van de sterrenkunde hebben, want in het lied ‘Away in a manger’** wordt “but little lord Jesus no crying he makes” gezongen. Je kunt het horen in deze uitvoering van the King’s College Chapel uit 2021. Mooi om naar te luisteren, het lied begint met een hoge jongensstem, een sopraan.
Wonder
Dat wij als klein wezentje al zo enorm veel en lang geluid kunnen produceren vind ik nog steeds een groot wonder. Onze stemplooien (stembanden) als baby meten hooguit vijf millimeter; bij een volwassen man kan dat meer dan twintig millimeter zijn: het viervoudige. Ook de longinhoud is in onze babytijd maar een fractie van die als volwassene. Het luide, hoge en scherpe babygeluid kan ontstaan door de fascinerende efficiëntie waarmee de kleine stemplooien op een minimale luchtstroom bewegen.
Boodschap
Toen Jezus eenmaal groot was sprak hij grote menigtes toe. Dat vergde ook wat van zijn stem. In die tijd hadden ze geen micro- of megafoons. Hij bewoog zijn publiek niet alleen verbaal maar ook vocaal; door zijn stem zo te gebruiken dat mensen zich aangeraakt voelden. Hij deed dat niet door luid te schreeuwen, nee: bij zo’n grote groep mensen zal hij gebruik hebben gemaakt van dynamiek: het vermogen om de stem in volume toe- en af te laten nemen. Of hij nu een stille of luidruchtige baby was, hij zette als volwassene zijn stemapparaat (larynx of strot) beweeglijk aan om iedereen die oren om te horen had te kunnen bereiken. De mensen wilden luisteren naar zijn stem.
Belofte
Ook de weg van primitief mensenkind naar een beschaafd spreker betekent niet dat je stemvermogen afneemt, al zou je dat soms bijna geloven. Wanneer jij voor een groepje mensen spreekt of als je in een grote ruimte moet spreken kan het zijn dat je stemgebruik tekortschiet. Volume en dynamiek zijn ver te zoeken en je staat enorm te werken of krijgt last van je stem.
Weet dan: Een gezonde stem heeft een enorm potentieel. Die stembelofte geldt voor iedere spreker. Denk maar eens aan het geluid dat vrijkomt (wanneer was dat voor het laatst?) tijdens je woede-uitbarsting, huilbui of alarmkreet! Je stem is er wel, je oren zijn er alleen niet op ingesteld om een dergelijke potentie ook in je (toe)spraak te gebruiken.
Vrede
Houd je binnenkort je kersttoespraak en wil je voor eens en altijd vrede krijgen met je (naar mijn inschatting: enorme) geluidsdynamiek? Kom die dan eens bij me uitproberen, oefenen en leer hoe je je stem effectief in kunt zetten. Of probeer je stem uit via mijn boek over stem en spraak: ‘Hoe zal ik het zeggen’.
Kerst 2023 – wat jouw kerstboodschap ook is en hoe je die ook wilt verspreiden: ik wens je toe dat je stem wordt gehoord!
*Maria die zoude naar Bethlehem gaan
Kerstavond voor de noene
Sint Jozef zoude al met haar gaan
Om haar gezelschap te hoeden
**Away in a manger, no crib for a bed
the little lord Jesus lay down his sweet head
The stars in the sky look down where he lay
The little lord Jesus asleep on the hay
The cattle are lowing the poor baby wakes
but little lord Jesus no crying he makes
I love thee, lord Jesus look down from the sky
and stay by my side ‘til morning is nigh
Be near me, lord Jesus I ask thee to stay
close by me forever and love me I pray
Bless all the dear children in thy tender care
and take us to heaven to live with thee there
Blog 
reageer