(Wat doe jij als je huilt?)

Bij sommige emoties is er stil verdriet, huil je van binnen of pink je hooguit een traantje weg. Als volwassene heb je je impulsen strak in de hand en huil je niet zo snel hardop. Je houdt je verdriet in of ‘slikt het weg’. Maar wanneer je overmand wordt door emoties (van verdriet tot woede) is er soms geen houden aan. Kinderen beschikken meestal (nog) niet over een dergelijke rem. Gelukkig maar: wanneer ze in huilen uitbarsten weet de omgeving dat er iets aan de hand is, dat er iets nodig is.

Onvolwassen

Opgroeiende kinderen leren hun gevoelens en emoties gaandeweg beheersen. In het gunstigste geval leren ze erover te praten. De rede vervangt het rechtstreeks uiten van emoties en gevoelens. Dat heeft als keerzijde dat gevoelens en emoties kunnen worden opgekropt (en zelfs: genegeerd). Bij grote mensen leidt hardop huilen zelfs tot schaamte; als huilende volwassene heb je blijkbaar onvoldoende geleerd je emoties onder controle te houden: je lijkt wel een kind!

Losbarsten

Toch huil jij als groot mens ook, al bewaar je je huilbui misschien het liefst voor een privé situatie. En als de bui eenmaal losbarst hoor je meteen dat je stem heel anders klinkt dan normaal. Onwillekeurig wordt je huilbui onderdrukt: je keel knijpt dicht, je krijgt een huilerige toon of je begint te piepen. Maar soms kan het je ineens niets meer schelen en geef je je over: je begint te brullen. Het huilen neemt de overhand met lange, luide uithalen.

Piepen of brullen: hoe kan huilgeluid zo verschillen van je ‘normale’ stem?

Primitief

Om te beginnen moeten we dan kijken naar wat er gebeurt wanneer je huilt. Je stemapparaat heeft een aantal primitieve functies die nodig zijn om te (over)leven: slikken, kuchen, persen… en stemgeven. Denk bij die laatste functie maar aan niet te negeren babygehuil. Hoe luider de expressie, hoe groter het ongemak, de pijn of de honger! Dat gehuil waarschuwt of alarmeert het luisterend brein van een ouder.

Pijn, verdriet, woede blijdschap: niet alleen een babylijf kan emoties op een primitieve, fysieke manier omzetten in een stemsignaal. Die functie blijft je hele leven bestaan! Je middenrifspier coördineert je adembeweging met je stemapparaat: samen doen ze hun krachtige werk. Bij een baby speelt het gehoor daarbij geen regulerende rol (een huilende baby uit zich ongeremd, zonder zich om het geluid te bekommeren). Bij een volwassene ligt dat (dus) anders.

Beschaafd

Niet alle stemgeluiden worden door je beschaafde brein als functioneel of passend ervaren. Bij spreken is een geavanceerd systeem aan het werk: je oren controleren als een ware censuurmachine de geluiden die je maakt. Primitieve geluiden worden daarmee voorkomen. Daardoor blijf je beschaafd klinken en is verbale communicatie mogelijk. Wanneer door een heftige ervaring, herinnering of gebeurtenis het primitieve systeem wordt geactiveerd schakelt de controle van het luisteren uit: je stem krijgt de vrije loop. Die overschakeling van beschaafd naar primitief gebeurt meestal alleen wanneer de nood zo hoog is dat er alarm moet worden geslagen. Of (bij huilen) op een moment dat je je veilig voelt. Er zijn ook noodknoppen die maken dat dit systeem wordt geremd. Bijvoorbeeld wanneer je je omgeving niet mag alarmeren. Of door schaamte.

Piepen en brullen

Maar hoe zit het nu met die huilgeluiden zelf? Waarom is een huilstem zo anders dan een spreekstem? Waarom piept de een en brult de ander? Dat zit zo: zolang je een huilbui inhoudt wordt de primitieve impuls bedwongen op het laatste punt waar dat nog kan: je spant de spieren rond je strot aan, perst je stemplooien tegen elkaar en houdt je mond stijf dicht. Op die manier blijft het stil. Maar spreken is dan ook onmogelijk geworden. Probeer je tóch wat te zeggen, dan vecht het primitieve signaalsysteem met de censuur van het beschaafde systeem: als compromis ontstaat een persend, piepend stemgeluid.

Geef je het gevecht op en laat je het primitieve systeem z’n gang gaan dan zijn je oren niet meer bezig met censuur; het maakt je niet meer uit hoe je klinkt en je huilgeluid komt in volle kracht vrij zodat je stevig kunt brullen.

Mocht je voor je verder leest willen weten of voelen wat je stem precies doet tijdens huilen, dan kan je dat op een simpele manier uitvinden: door je eigen huilgeluid even hardop te imiteren.

Kinderlijke eenvoud

Terughoudendheid, voorzorg, schaamte, remming… we laten onze emoties niet altijd even makkelijk zien en hebben daar uiteenlopende redenen voor. Maar overmand door emoties is het moeilijk om ze in te dammen. Soms is het fijn om je eens goed te laten gaan. Wanneer de grens die je normen en waarden hebben gevormd plaats maken voor een andere noodzaak: expressie.  Exploreren van je stem vraagt dus altijd een beetje moed… Dat je stem enorme mogelijkheden heeft heb je als kind in ieder geval al lang bewezen!

Heb je een te bescheiden piepstem, een huilerige stem of brul je misschien wat te veel en wil je graag leren variëren tussen subtiele, krachtige of gepassioneerde expressie? Meld je dan moedig bij me aan voor een training of individuele sessie om vat te leren krijgen op de mogelijkheden van je stem.

Stem = Beweging = Emotie